Unutulan Eski Türkçe sözcükler aslında tamamen kaybolmuş değil. Birçoğu yüzyıllar öncesinden bugüne uzanan dil mirasımızın izlerini taşımaya devam ediyor. Bu içerikte yer alan sözcüklerin büyük bölümü Divânu Lügati’t-Türk gibi temel kaynaklarda kayıtlı olup Türkçenin zenginliğini ve tarihsel derinliğini gözler önüne serer. Eski Türkçe sözcükler Türk dili tarihi, anlam değişimleri ve kültürel süreklilik açısından incelendiğinde dilimizin ne kadar köklü ve katmanlı bir yapıya sahip olduğu açıkça görülür.
Bugün unutulduğu düşünülen bu sözcüklerin bazıları ise Anadolu ve Türkistan coğrafyası dahil Türklerin olduğu farklı bölgelerde hâlâ yaşamaktadır. Kimi ağızlarda, deyimlerde ya da günlük konuşmada varlığını sürdürür. Bu durum Türkçenin yalnızca yazılı kaynaklarla değil halkın hafızasıyla da taşındığını gösterir. Eski Türkçe sözcükler Türk kültürü, ağız araştırmaları ve dilbilim açısından büyük önem taşırken bu tür içerikler geçmiş ile bugün arasında güçlü bir bağ kurmamıza yardımcı olur.
Buşgan = Dertli Kişi
İçi sıkılmış, bunalmış ya da kederli kimseleri tanımlayan bir sıfattı. Bu sözcük, Divânu Lügati’t-Türk ve eski Oğuz lehçelerinde de bu anlamıyla kullanılmıştır.
Çadan = Akrep/Çıyan
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
Çaşıt = Casus
Çaşut olarak kullanılan bu sözcük zamanla çaşıt biçimine evrilmiştir. Temelde “casus” ve “ara bozmak için söz taşıyan kimse” anlamına gelir. Kökeni ise “iftira atmak, suçlamak” anlamındaki çaşur- fiiline dayanır.
Esrimek = Sarhoş Olmak
Geçmişte yalnızca içkinin etkisini değil aynı zamanda derin bir coşku ve vecd hâlini de anlatmak için kullanılırdı.
Gözgü = Ayna
Közŋü sözcüğünden gelir. Kökü ise “görünmek” ve “kendini görmek” anlamlarını taşıyan közün- fiiline dayanır. Zamanla buna eklenen +gU yapım ekiyle bugünkü biçimine evrilmiştir.
İley = Etraf, Ön
Çevre, etraf veya yakın anlamlarına gelir. Aynı zamanda yön bildiren bir ekle türetilmiş olup, bir yerin yöresini, yakın bölgesini ifade etmek için kullanılır.
İsig = Sıcak
Isıg (isig), “sıcak” anlamında kullanılan bir kelimeydi. Zamanla ses değişimine uğrayarak bugünkü ısı sözcüğüne dönüştü. Anadolu ağızlarında hâlâ yaşayan ısıcah biçimiyle de bu eski kökü korumuştur.
Sayru = Hasta
Sayru, bedensel ya da ruhsal açıdan rahatsız kimseleri tanımlamak için kullanılan eski bir Türkçe kelimedir. Bu kökten türeyen sayruluk (veya sayrılık) ise “hastalık” anlamına gelir.
Yağı = Düşman
Savaş durumunda olunan düşmanı, karşı tarafı veya hasmı ifade eder. Türk tarihinin en eski yazılı belgelerinde bu sözcük çok sık geçer.
