Melikşah Almaz

Nizamülmülk ve Siyasetname’de Devlet Aklı

Pazırık Kültürü DokumasıHermitage Müzesi, St. Petersburg — Fotoğraf: Garrett Ziegler Nizâmülmülk Kimdir? Bir hükümdar, ülkesinin uzak bir şehrindeki yöneticinin halka nasıl davrandığını nereden öğrenir? Vergi toplayan görevli haksızlık yaparsa kim denetler? Sınırlar genişledikçe merkezî yönetim taşradaki gelişmeleri nasıl takip eder? Büyük Selçuklu veziri Nizâmülmülk’ün Siyasetnâme adlı eseri, bu soruların etrafında şekillenir. Kitap, hükümdara iyi davranış

Nizamülmülk ve Siyasetname’de Devlet Aklı Devamını Oku »

Büyük Selçuklu Devleti Nasıl Kuruldu

1090 Dolaylarında Selçuklu İmparatorluğuFotoğraf: Ktrinko, MapMaster Büyük Selçuklu Devleti Nasıl Kuruldu? Büyük Selçuklu Devleti’nin kuruluş tarihi sorulduğunda genellikle 1040 yılı ve Dandanakan Savaşı söylenir. Bu cevap doğrudur; fakat savaş, yıllardır devam eden bir mücadelenin sonucuydu. Selçuklu ailesi önce Cend çevresinde kendi gücünü oluşturdu, ardından değişen siyasî şartlar içinde yeni yurtlar aradı. Horasan’a geçtiklerinde ise karşılarında

Büyük Selçuklu Devleti Nasıl Kuruldu Devamını Oku »

Anadolu Selçuklularında Medreseler ve Bilim Hayatı

Çifte Minareli Medrese, ErzurumFotoğraf: Bahar at Turkish Wikipedia Konya’daki bir medresenin gösterişli kapısından içeri giren öğrenci, yalnızca bir dersliğe adım atmıyordu. Avlu, eyvan, odalar ve kimi yapılarda kütüphane gibi bölümler, eğitimin çevresinde kurulan günlük hayatın parçalarıydı. Medrese bir bina olduğu kadar hocaları, öğrencileri, gelir kaynakları ve belirli bir öğretim amacı olan kurumdu.   Anadolu Selçukluları

Anadolu Selçuklularında Medreseler ve Bilim Hayatı Devamını Oku »

Türk Kilim Motiflerinin Anlamları

Kızılhüyük Dokuması, Altınyayla, SivasSivas, Altınyayla Yöresi Halı ve Düz Dokuma Yaygıları— Fotoğraf: Dr. Ebru Subaşı Türk kilim motiflerinin anlamları arasında bereket, annelik, güç, korunma ve hayatın devamı gibi kavramlar öne çıkar. Elibelinde kadınlık ve doğurganlıkla, koçboynuzu güçle, göz ve muska gibi motifler ise korunma düşüncesiyle ilişkilendirilir. Ancak bir kilimi anlamak için bu karşılıkları ezberlemek yeterli

Türk Kilim Motiflerinin Anlamları Devamını Oku »

Geyik Figürü ve Türk Kültüründeki Yeri

Geyik, Türk kültüründe hem sanat eserlerinde hem sözlü anlatılarda karşılaşılan hayvanlardan biridir. Bir dokumada düzenli aralıklarla tekrarlanır, bir destanda kahramanın önünden kaçar, bir menkıbede erenin kimliğini gizleyen bedene dönüşür. Bu örneklerin her birinde hayvanın görevi değişir.   Bu nedenle geyiğin anlamını açıklarken önce hangi eserden söz edildiğini belirlemek gerekir. Av sahnesindeki geyikle bir soyun başlangıcını

Geyik Figürü ve Türk Kültüründeki Yeri Devamını Oku »

Damga Kültürü ve Türk Boylarının Hafızasında Sembollerin Yeri

Hatay’ın Hassa ilçesinde yürütülen çalışmalarda bulunan Kayı Boyu tamgalı mezar taşıFotoğraf: Anadolu Ajansı Bir hayvan sürüsünde kime ait olduğu hemen anlaşılan bir işaret, bir taşın üzerine kazınmış birkaç çizgi, bir tarih kitabında boy adının yanında gösterilen küçük bir şekil… Türk tarihindeki damgalar ilk bakışta sade görünür. Oysa bu işaretlerin ardında mülkiyet, aidiyet ve topluluk düzeniyle

Damga Kültürü ve Türk Boylarının Hafızasında Sembollerin Yeri Devamını Oku »

Çift Başlı Kartal Sembolü ve Türk Devlet Geleneğindeki Yeri

Erzurum Çifte MinareFotoğraf: Kültür Portalı İki yana dönük başlar, önden görülen bir gövde ve açılmış kanatlar. Çift başlı kartal, Anadolu’nun Orta Çağ eserlerinde kolay tanınan figürlerden biridir. Bir saray çinisinde renkli bir yüzeyin merkezine yerleşir. Bir medrese girişinde ağacın tepesinde görülür. Taş kabartmada ise kanatları ve kuyruğu başka canlıların özellikleriyle birleşebilir.   Bu figür hakkında

Çift Başlı Kartal Sembolü ve Türk Devlet Geleneğindeki Yeri Devamını Oku »

Umay Ana ve Türk Kültüründe Koruyucu Ana Ruh İnancı

Umay Çizim: Azat Minnekaev Eski Türklerin inanç dünyasında Umay adı, çocukların büyümesi ve korunmasıyla ilgili anlatılarda karşımıza çıkar. Bugün çoğu zaman “Umay Ana” diye anılan bu figür, annelik ve doğumla kurulan bağı nedeniyle Türk mitolojisinin en çok merak edilen varlıklarından biridir. Fakat Umay hakkında bildiklerimiz tek bir uzun efsaneden gelmez. Eski Türk yazıtlarında geçen kısa

Umay Ana ve Türk Kültüründe Koruyucu Ana Ruh İnancı Devamını Oku »

Türk Mitolojisinde Hayat Ağacı ve Evren Tasavvuru

Türk Mitolojisinde Hayat Ağacı Ne Anlama Gelir? Bir ağacın kökleri toprağın altında, gövdesi insanların yaşadığı yerde, dalları ise göğe doğru uzanır. Türk mitolojisindeki hayat ağacı düşüncesini güçlü kılan da bu görünüşüdür. Ağaç, kimi anlatılarda evrenin farklı alanlarını birbirine bağlayan bir eksen; kimilerinde doğumu, soyun devamını ve yaşamın yenilenmesini anlatan bir simge olarak karşımıza çıkar. Bu

Türk Mitolojisinde Hayat Ağacı ve Evren Tasavvuru Devamını Oku »

Asena Efsanesi ve Bozkurt

Bir boyun neredeyse bütünüyle yok olduğu, geriye kalan çocuğun ise bir dişi kurt sayesinde yaşadığı anlatısı, Türk mitolojisinin en çok bilinen köken hikâyelerinden biridir. Bugün çoğu kişi bu hikâyeyi “Asena efsanesi” adıyla tanır. Anlatının erken yazılı kayıtlarında ise dikkat çeken ad Aşina’dır: Göktürklerle ilişkili bir soyun adı. Dişi kurt, çocuğun ve bu soyun devamını sağlayan

Asena Efsanesi ve Bozkurt Devamını Oku »