Melikşah Almaz

Saymalıtaş Kaya Resimleri: Türkistan’ın Binlerce Yıllık Açık Hava Galerisi

Sanat ve Semboller /

Saymalıtaş, Kırgızistan’daki Tanrı Dağları’nın yüksek kesimlerinde bulunan ve binlerce kaya resmiyle Türkistan’ın en önemli arkeolojik miras alanlarından biri kabul edilen büyük bir petroglif sahasıdır. Av ve tören sahnelerinden hayvan tasvirlerine, savaşçılardan güneş başlı insan figürlerine kadar uzanan bu resimler, Türkistan’da binlerce yıl boyunca gelişen bozkır hayatının ve inanç dünyasının izlerini taşır.   Farklı dönemlerde kayalara

Saymalıtaş Kaya Resimleri: Türkistan’ın Binlerce Yıllık Açık Hava Galerisi Devamını Oku »

Türk Sanatında Ejder Motifi: Selçuklulardan Orta Asya’ya

Sanat ve Semboller /

Ejderha, Türk kültür ve sanat çevrelerinde görülen mitolojik figürlerden biridir; ancak kökeni yalnızca Türklere ait değildir. Çin, İran, Mezopotamya, Hint ve Orta Asya geleneklerinde farklı biçim ve anlamlarla karşılaşılan ejder tasviri, kültürler arası ilişkiler sonucunda Türk sanatında da kendine özgü yorumlar kazanmıştır. Anadolu Selçuklu sanatında taş ve alçı kabartmalarda, madenî eşyalarda ve bazı mimari kompozisyonlarda

Türk Sanatında Ejder Motifi: Selçuklulardan Orta Asya’ya Devamını Oku »

Selçuklularda Bayramlar ve Şenlikler

Selçuklu Devri /

Selçuklularda bayramlar, ibadetlerin, tebriklerin, ikramların ve saray törenlerinin bir araya geldiği özel günlerdi. Ramazan ve Kurban bayramları dinî takvimin önemli zamanlarını oluşturuyordu. Nevruz ve Mihrican gibi mevsimlerle ilişkili kutlamalar da Selçuklu coğrafyasındaki toplumsal hayatın parçasıydı. Hanedan düğünleri, tahta çıkışlar ve zaferler ise kendi törenlerini beraberinde getiriyordu.   Bu kutlamaların nasıl yapıldığını öğrenmek için tarih kitaplarına,

Selçuklularda Bayramlar ve Şenlikler Devamını Oku »

Selçuklularda Kadınlar: Toplumdaki Yerleri, Hakları ve Günlük Hayatları

Selçuklu Devri /

Bir Selçuklu şehrinde sabah hayat başlarken kadınların emeği de evlerden çarşılara kadar uzanıyordu. Bir avluda tandır yakılıyor, başka bir evde yün eğriliyor, dokuma tezgâhında kumaş hazırlanıyor, pazara götürülecek ürünler düzenleniyordu. Saray çevresinde yaşayan kadınlar ise hanedan ilişkilerinin, siyasi evliliklerin ve vakıf faaliyetlerinin içinde yer alıyordu.   Selçuklu kadınlarını yalnızca sarayda yaşayan hatunlardan ya da ev

Selçuklularda Kadınlar: Toplumdaki Yerleri, Hakları ve Günlük Hayatları Devamını Oku »

Selçuklularda Günlük Hayat: 13. Yüzyıl Anadolu’sunda İnsanlar Nasıl Yaşıyordu?

Selçuklu Devri /

Konya’da serin bir bahar sabahı… Güneş henüz surların üzerinden yükselirken şehrin ağır kapıları açılmaya başlamıştı. Geceyi dışarıda geçiren bir kervan, develerin boynundaki çanların sesi eşliğinde şehre giriyordu. Tüccarlar uzun yolculuğun yorgunluğunu üzerlerinden atmaya çalışırken fırıncılar ilk ekmekleri tandırdan çıkarıyor, bakırcılar dükkânlarının önünü süpürüyor, medrese öğrencileri kitaplarını kollarının altına alarak derslerine yetişiyordu.   Yaklaşık sekiz yüz

Selçuklularda Günlük Hayat: 13. Yüzyıl Anadolu’sunda İnsanlar Nasıl Yaşıyordu? Devamını Oku »

Hilal ve Ay Sembolü: Türk Kültürü ve Sanatındaki Yeri

Sanat ve Semboller /

Hilal ve ay sembolü, Türk kültüründe metinlerden mimariye, bayraklardan takılara kadar farklı alanlarda karşımıza çıkar. Ancak bu örneklerin hepsi aynı anlamı taşımaz. Bir şiirde güzelliği anlatan ay ile bir sancakta kullanılan hilal, farklı kullanım çevrelerine aittir. Sembolün tarihini anlamak için biçimin yanında bulunduğu esere ve döneme de bakmak gerekir.   Bugün hilali gördüğümüzde Türk bayrağını,

Hilal ve Ay Sembolü: Türk Kültürü ve Sanatındaki Yeri Devamını Oku »

Kök Boya Nedir? Anadolu Dokumalarının Yüzyıllardır Solmayan Renkleri

Sanat ve Semboller /

Kök boya, gündelik dilde bitkilerden ve başka doğal kaynaklardan elde edilen tekstil boyaları için kullanılan yaygın bir addır. Daha dar anlamda ise kökboya bitkisini ve bu bitkinin köklerinden elde edilen boyayı ifade eder. Bilimsel adı Rubia tinctorum olan kökboya, özellikle kırmızı renklerin elde edilmesinde önemli bir yere sahiptir.   Anadolu dokumalarındaki bütün doğal renkler bitki

Kök Boya Nedir? Anadolu Dokumalarının Yüzyıllardır Solmayan Renkleri Devamını Oku »

Elibelinde Motifi Nedir? Türk Kilim Sanatında Kadın, Bereket ve Yaşamın Sembolü

Sanat ve Semboller /

Elibelinde motifi, Anadolu halı ve düz dokumalarında görülen, ellerini beline koymuş bir insanı hatırlatan geometrik bezemelerden biridir. Kadınlık, annelik, doğurganlık ve bereketle ilişkilendirilir. Adını duruşundan alan motif, farklı yörelerde değişen oranlarla ve ek ayrıntılarla dokunur. Bazı örneklerde insan biçimi kolayca seçilir. Bazılarında ise kollar, gövde ve alt bölüm, köşeli çizgiler içinde daha soyut bir görünüm

Elibelinde Motifi Nedir? Türk Kilim Sanatında Kadın, Bereket ve Yaşamın Sembolü Devamını Oku »

Divânu Lügâti’t-Türk Nedir? Türk Dilinin İlk Sözlüğü

Dil ve Edebiyat /

XI. yüzyılda bir okur, Türkçe bir kelimenin anlamını öğrenmek için Divânu Lugâti’t-Türk’ü açtığında yalnızca o kelimenin Arapça karşılığını bulmazdı. Karşısına bazen bir atasözü, bazen bir şiir parçası, bazen de o sözcüğü hangi Türk topluluğunun nasıl kullandığına ilişkin bir açıklama çıkardı. Kaşgarlı Mahmud’un hazırladığı eser, sözlük biçiminde düzenlenmiş olsa da Türklerin dili ve yaşadığı dünya hakkında

Divânu Lügâti’t-Türk Nedir? Türk Dilinin İlk Sözlüğü Devamını Oku »

Orhun Yazıtları Nedir? Türk Adıyla Yazılmış İlk Yazılı Belgeler

Dil ve Edebiyat /

Bilge Tonyukuk YazıtlarıOrhun Yazıtları, Moğolistan Moğolistan bozkırlarında yaklaşık bin üç yüz yıldır duran taşların üzerinde bir kağanın kendi halkına seslenişi yazılıdır. Geçmişte neler yaşandığını anlatır; yapılan yanlışları hatırlatır ve gelecek kuşakların aynı yanlışlara düşmemesini ister. Bugün Orhun Yazıtları dediğimiz anıtlar, bu yönüyle hem tarihî belge hem de güçlü birer hitabet metnidir. En çok bilinenleri Kül

Orhun Yazıtları Nedir? Türk Adıyla Yazılmış İlk Yazılı Belgeler Devamını Oku »